دوشنبه هفتم فروردین 1396
  • 08 دی 1395 ساعت : 10:39
  • دسته‌بندی: دزفول
  • کد خبر: 4781
  • تعداد بازدید: 1888

حوادث مهم دوران حکومت یعقوب بن لیث،به مناسبت بزرگداشتش


صفاریان اولین حکومتی در ایران بودند که از طریق عمارت استیلا ( از طریق غلبه ) به حکومت رسیدند
 حوادث مهم دوران حکومت یعقوب بن لیث،به مناسبت بزرگداشتش

دکتر علی غلامرضایی

صفاریان اولین حکومتی در ایران بودند که از طریق عمارت استیلا ( از طریق غلبه ) به حکومت رسیدند. در دوران حکومت بنی امیه و در پی ظلم و ستم این حکومت دسته های مختلفی در سیستان به وجود آمدند یکی از این گروه ها عیاران بودند. عیاران طایفه ای بودند از مردم هر ناحیه که شغل خود را به دستبرد به کاروانان تاختن از محلی به محل دیگر منحصر کرده بودند . یکی دیگر از این گروهها فرقه ی مطوعه بود و این اصطلاح به جماعتی اطلاق می شد که به میل قلبی یعنی به طوع در راه حفظ عقاید برای جنگ و جهاد با کفار و خوارج قیام می کردند و این عمل را ثواب می شمردند . این داوطلبان جنگی ، بیشتر مرزهای هند و ترکمنستان حضور داشتند . 

مهمترین حوادث دوران حکومت یعقوب بن لیث عبارتند از :

1- خدمت در لشکر صالح بن نضر : صالح بن نضر ،یکی از عیاران سیستان بود که بر عمال عباسی شورید و با همکاری یعقوب لیث، شهر بست را به تصرف درآورد . صالح و یعقوب به همراه هم با شکست دادن ابراهیم بن حضین القوسی حاکم طاهری سیستان این شهر را به تصرف در آوردند ولی به علت اختلافی که بین یعقوب و صالح رخ داد، صالح گریخت و درهم بن نضر برادر صالح، قدرت را در دست گرفت . در سال 247هجری یعقو ب با کنار زدن درهم به امارت سیستان رسید .

2- سرکوب عمار خارجی : عمار خارجی ریاست خوارج سیستان را بر عهده داشت . یعقوب در جنگی در سال 251 هجری، او را به قتل رساند .

3- فتح هرات : یعقوب در سال 253 هجری، هرات را از دست عمال محمد بن طاهر ،آخرین امیر طاهری خارج کرد و امیر طاهری به ناچار حکومت فارس و کرمان و سیستان و کابل را به یعقوب واگذاشت . از این زمان بود که نام یعقوب در خطبه وارد شد.

4- تصرف کرمان و فارس : یعقوب در سال 255 هجری، با شکست علی بن حسین قریشی والی خلیفه معتز بر کرمان و فارس، این دو ایالت را تصرف کرد . 

5- فتح کابل و بلخ : یعقوب در سال 256 هجری، به کابل که در دست بوداییان بود حمله کرد و آنجا را تصرف و غارت کرد. بدین ترتیب یعقوب اول مجاهد اسلامی لقب گرفت که در قسمت شرقی افغانستان کنونی و دره رودخانه کابل و حدود تنگه خیبر به نشر اسلام پرداخته است . 

6- انقراض طاهریان : یعقوب در سال 256 هجری به نیشابور لشکر کشید و با تصرف آنجا به عمر دودمان طاهریان خاتمه داد. 

7- لشکر کشی یعقوب به طبرستان : فرار یکی از شورشیان سیستان به نام عبدالله بن محمد بن صالح نزد حسن بن یزید داعی کبیر امیر علویان طبرستان ،بهانه ای بدست یعقوب داد تا در سال 260 هجری به طبرستان لشکر کشی کند . یعقوب طبرستان را تصرف کرد ولی بعد از بازگشت ،داعی کبیر مجددا بر طبرستان مسلط شد . داعی کبیر به علت پایداری و ثبات کم نظیر یعقوب به او لقب سندان داده بودند . 

8- کشتن عبدالرحمن خارجی : یعقوب در سال 261 هجری عبدالرحمن خارجی رئیس خوارج سیستان را کشت و سرش را نزد خلیفه معتمد عباسی فرستاد . 

9- نبرد دیر العاقول :  در سال 262 هجری یعقوب به غرب ایران لشکر کشید و قصد داشت به طرف بغداد حرکت کند . خلیفه معتمد برادرش موفق را به جنگ یعقوب فرستاد . یعقوب در جنگ دیرالعاقول در مشرق دجله بین بغداد و مدائن از سپاه خلیفه  به دلیل  این که آب دجله را به سوی سپاه یعقوب انداختند و قدرت مانور سواره نظام یعقوب را از کار انداختند، شکست خورد و به خوزستان عقب نشینی کرد . سخن یعقوب به رسول خلیفه بعد از این شکست خواندنی است . برو خلیفه را بگوی که من رویگر زاده ام و از پدر رویگری آموخته ام و خوردنین من نان جوین و ماهی و پیاز و تره بوده است . و این پادشاهی و گنج و خواسته از سر عیاری و شیر مردی به دست آورده ام نه از پدر به میراث دارم و نه از تو یافته ام. روایت ابن اثیر،اندکی متفاوت است معتمد پیکی سوی یعقوب فرستادونامه با او همراه کردکه درآن یعقوب را نواخته بودو خشنودی او را جویا شده بودوحومه ی فارس زیر فرمان او نهاده بود.پیک هنگامی رسید که یعقوب بیمار بود.پس برای پیک بنشست و در برابر خود شمشیری نهادوخشکه نانی با پیاز،وآن گاه پیک را پذیرفت.پیک نامه رابداد.یعقوب بدو گفت :به خلیفه بگو من بیمارم ،اگر فرشته مرگ در آغوش کشیدم که هم من از تو آسوده ام هم تو از من،و اگر بهبود یافتم میان من و تو جز این شمشیر نخواهدبود،تا کین خود از تو کشم ،و اگر تو مرا زخم رساندی و ناکار کردی که من به این خشکه نان و پیاز باز خواهم گشت .پیک بازگشت واندکی پس یعقوب کالبد تهی کرد. 

10- شورش صاحب الزنج : یعقوب پس از شکست در جنگ دیرالعاقول به فارس رفت و با شکست دادن محمد بن واصل والی خلیفه ،آنجا را تصرف کرد . در این زمان شخصی بنام صاحب الزنج ( علی محمد برقعی ) در واسط علیه خلیفه قیام کرد . صاحب الزنج از یعقوب درخواست کرد که با هم علیه معتمد متحد شوند ولی یعقوب نپذیرفت . درسال 265 هجری یعقوب بر اثر بیماری قولنج در خوزستان درگذشت .

منابع:

1-ابن اثیر،عزالدین،الکامل فی التاریخ،تهران،1371

2-بهار،ملک الشعرا،تاریخ سیسان،تهران

3-رجبی ،پرویز،سده های گمشده،پژواک ،تهران،1385

4-زرین کوب،عبدالحسین،تاریخ مردم ایران،تهران،1377

5- طبری،محمدجریر،تاریخ طبری،ترجمه پاینده،تهران،1354

تهیه کننده :علی غلامرضایی مدرس دانشگاه و پژوهشگرتاریخ

خبرگزاری دزفول نیوز




درباره نویسنده

نظرات

  • منتشر شده ‌: 4
  • در انتظار تایید: 0

نظر خود را اینجا وارد نمایید

آدرس رایانامه شما منتشر نمی شود